Gekraakt!
Oct 7th, 2009 by jeroenimus
Het lijkt erop dat kraken nu werkelijk verboden gaat worden. Maar is dit nu nodig? Is dit nuttig? En wat zijn de gevolgen? Hieronder zal ik een antwoord proberen te geven op deze drie vragen. Mijn antwoorden staan cursief.
Is een kraakverbod nodig?
Kraken is het zonder toestemming van de eigenaar in gebruik nemen van onroerend goed in de vorm van een ongebruikt terrein, gebouw of ruimte daarvan. Het gaat hier dus om inbreuk op het eigendomsrecht. Hier tegenover staat dat er in Nederland een gebrek aan (woon)ruimte is, (langdurige) leegstand van panden verergert deze situatie alleen maar. Omdat het hebben van een dak boven je hoofd tot de levensbehoeften van eenieder hoort wil men leegstand dan ook tegengaan. Door kraken kan dit recht afgedwongen worden. Wanneer een pand langer dan 12 maanden niet in gebruik is staat de wet momenteel kraken nog toe. Alleen wanneer eigenaren in al die tijd niet tot verkoop, verhuur of eigen gebruik zijn overgegaan mag het dus gekraakt worden.
Wanneer het pand na deze 12 maanden is gekraakt mag de eigenaar ten alle tijden de krakers uit zijn pand laten ontruimen zodra hij concrete plannen tot gebruik, verkoop, verbouwing of verhuur heeft. Met deze plannen kan via een civiele rechtsprocedure ontruiming eisen. Ook wanneer sprake is van (de dreiging van) het onverzekerbaar worden van het pand kan ontruiming worden gevorderd.
Mochten de krakers opzettelijk vernielingen aanbrengen dan kan de eigenaar hier aangifte van doen. De politie kan hen vervolgens aanhouden en daarmee feitelijk het pand ontruimen. Dit geldt eveneens voor andere strafbare feiten.
Om te voorkomen dat een pand (legaal) gekraakt wordt heeft een eigenaar dus 12 maanden de tijd om op zoek te gaan naar een duurzame of tijdelijke bestemming. Voorbeelden van een tijdelijke bestemming zijn het tijdelijk verhuren (leegstandswet) of een bruikleen-overeenkomst (anti-kraak).
Vanaf pagina 102 van het rapport ´Leegstand en Kraken´ staat het juridisch kader uitgebreid beschreven.
Dit alles bezien lijkt het mij onnodig de huidige situatie te veranderen en een kraakverbod in te stellen.
Is een kraakverbod nuttig?
De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering stelt dat een kraakverbod onvoldoende onderbouwd is, heeft twijfels over de toegevoegde waarde en is niet overtuigd dat de huidige regelgeving onvoldoende zou zijn. (samenvatting van het advies, met het oordeel op pagina 7)
Het Advocatenblad schrijft dat de huidige regelgeving “adequaat voorziet in de bescherming van eigenaren tegen kraken.” Het stelt zelfs dat een verbod de zaken eerder zou verergeren voor eigenaren.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten ziet ook weinig nut in een kraakverbod.
Het lijkt er op dat de enigen die wel het nut inzien van een kraakverbod het CDA, de ChristenUnie, de VVD, de PVV en de vastgoedlobby zijn.
Wat zijn de gevolgen?
Door de dreiging van kraken wordt (een deel van de) leegstand tegengegaan. Wanneer deze dreiging er niet meer is zal deze dus alleen maar toenemen. Leegstand leidt tot verloedering. Niet voor niets dat buurtbewoners vaak blij zijn wanneer een lang leegstaand pand gekraakt wordt. Daarbij komen er uit de krakerscene regelmatig culturele en maatschappelijke initiatieven op. Tifoli, Melkweg en Paradiso zijn vanuit de kraakbeweging ontstaan. Ook veel weggeefwinkels en volkskeukens vinden onderdak in een gekraakt pand. Wanneer kraken strafbaar wordt gesteld zullen dergelijke openlijke initiatieven zwaar onder druk komen te staan. Logica zegt dat deze bijdragen aan cultuur en maatschappij dan ook minder in getale zullen zijn.
Hier tegenover staat dat eigenaren beter worden beschermd. Vastgoedspeculatie (het langer dan nodig leeg laten staan om zo een hogere prijs te kunnen vragen) zal dan ook waarschijnlijk meer voorkomen, de middelen van gemeenten om dit tegen te gaan zijn immers lang niet toereikend.
Mijn conclusie: de gevolgen zijn negatief, een verbod nutteloos en eigenaren worden al vodoende beschermd. Zolang er geen goede aanpak is van leegstand, iets waar GroenLinks al tijden lang een goed voorstel voor heeft klaarliggen, mag kraken van mij gewoon doorgaan!
